{"id":97,"date":"2022-03-13T22:35:02","date_gmt":"2022-03-13T21:35:02","guid":{"rendered":"http:\/\/eliza-bzura.pl\/?page_id=97"},"modified":"2025-10-18T09:08:29","modified_gmt":"2025-10-18T07:08:29","slug":"o-regionie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/projekt\/o-regionie\/","title":{"rendered":"O regionie"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n
\n
\n

Poni\u017cej prezentujemy kilka zda\u0144 uzasadnienia dlaczego Projekt BZURA obejmuje dwa pozornie odmienne regiony. Jak wyka\u017cemy \u0141\u0119czyckie i Rawskie to historycznie cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszego obszaru o wielu cechach wsp\u00f3lnych co naszym zdaniem wydaje si\u0119 wystarczaj\u0105ce by w zadaniu, kt\u00f3rego si\u0119 podejmujemy traktowa\u0107 ten obszar \u0142\u0105cznie.<\/span><\/p>\n<\/span><\/div><\/div>\n<\/span>\n

<\/span>\n

Je\u015bli spojrzymy na granice zewn\u0119trzne dawnych wojew\u00f3dztw \u0142\u0119czyckiego i rawskiego zobaczymy, \u017ce teren ten opiera\u0142 si\u0119 na zachodzie o Ner (dop\u0142yw Warty) oraz o Skrw\u0119 (dop\u0142yw Wis\u0142y), na po\u0142udniu o Pilic\u0119 i jej dop\u0142yw Wolb\u00f3rk\u0119, na p\u00f3\u0142nocy o Wis\u0142\u0119, na wschodzie natomiast granica przebiega\u0142a po\u0142udnikowo nieco na wsch\u00f3d od Grodziska. Co warte odnotowania, wsp\u00f3lna granica wojew\u00f3dztw by\u0142a bardzo skomplikowana, cz\u0119sto umowna i rzadko oparta o naturalne granice geograficzne.<\/span><\/p>\n<\/span>\n

\"\"<\/span>\n
Rzeczpospolita Obojga Narod\u00f3w, Podzia\u0142 administracyjny w 1764 roku (fragment), https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/9\/91\/Administrative_division_of_the_Polish-Lithuanian_Commonwealth_in_1764.png<\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n<\/span><\/div><\/div>\n<\/span>\n

Je\u015bli spojrzymy na map\u0119 hydrograficzn\u0105 bez trudu dostrze\u017cemy, \u017ce granice zewn\u0119trzne wojew\u00f3dztw w przybli\u017ceniu pokrywaj\u0105 si\u0119 z dorzeczem Bzury. Obszar ten znajduje si\u0119 w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci w regionie zwanym Nizin\u0105 \u015arodkowomazowieck\u0105, nieznacznie wykraczaj\u0105c poza jej granice na zachodzie i po\u0142udniowym zachodzie. Granice dorzecza opieraj\u0105 si\u0119 na zachodzie o Wysoczyzn\u0119 K\u0142odawsk\u0105 i Wysoczyzn\u0119 \u0141ask\u0105 oraz Wzniesienia \u0141\u00f3dzkie, gdzie Bzura ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142a. Nast\u0119pnie dorzecze przechodzi przez R\u00f3wnin\u0119 Kutnowsk\u0105 oraz \u0141owicko-B\u0142o\u0144sk\u0105, by wpa\u015b\u0107 na p\u00f3\u0142nocy do Wis\u0142y na terenie Kotlicy Warszawskiej. Po\u0142udniowy kraniec dorzecza stanowi Wysoczyzna Rawska r\u00f3wnie\u017c nale\u017c\u0105ca do Niziny \u015arodkowomazowieckiej.<\/span><\/p>\n<\/span>\n

\"\"<\/span>\n
Pas nizin \u015brodkowopolskich, mapa hipsometryczna (fragment), https:\/\/static.zpe.gov.pl\/portal\/f\/res-minimized\/R1NAGfxhHTLau\/4\/1I5qJ7JpN1bpQKMa6QM4ht3EMYJLQ2Xr.png<\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n<\/span>\n

Jest to zwarty geograficznie obszar znajduj\u0105cy si\u0119 od zamierzch\u0142ych czas\u00f3w na pograniczu dw\u00f3ch krain historycznych: Wielkopolski i Mazowsza.<\/span><\/p>\n<\/span>\n

Aby zrozumie\u0107 czemu te dwa podobne do siebie obszary sta\u0142y si\u0119 oddzielnymi jednostkami administracyjnymi musimy si\u0119gn\u0105\u0107 daleko w przesz\u0142o\u015b\u0107. Najprawdopodobniej pierwotnie po\u0142udniow\u0105 i zachodni\u0105 granic\u0119 Mazowsza stanowi\u0142a Wis\u0142a. Np. u Galla Anonima znajdziemy informacj\u0119, \u017ce mieszka\u0144cy spustoszonej w 1038 przez Czech\u00f3w Ma\u0142opolski uciekali \u201eza rzek\u0119 Wis\u0142\u0119 na Mazowsze\u201d. Obszar, o kt\u00f3rym mowa nie stanowi\u0142 wtedy odr\u0119bnej jednostki administracyjnej. Dopiero w wyniku rozbicia dzielnicowego i cz\u0119stych podzia\u0142\u00f3w tego obszaru dosz\u0142o do ukszta\u0142towania si\u0119 dzielnic o charakterze administracyjnym. Po \u015bmierci Boles\u0142awa Krzywoustego dzisiejsza ziemia \u0142\u0119czycka (dorzecze g\u00f3rnej Bzury) wesz\u0142a w sk\u0142ad dzielnicy nale\u017c\u0105cej do wdowy po nim, Salomei z Bergu. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107, wraz z ca\u0142ym Mazowszem i Kujawami, przypad\u0142a Boles\u0142awowi K\u0119dzierzawemu. Po \u015bmieci Salomei \u0141\u0119czyckie przy\u0142\u0105czono do posiad\u0142o\u015bci Boles\u0142awa. Ponad sto lat p\u00f3\u017aniej, po \u015bmierci Konrada Mazowieckiego w 1247 roku, dosz\u0142o jednak do ostatecznego rozdzielenia region\u00f3w. Od tego momentu \u0141\u0119czyckie nale\u017ca\u0142o do Piast\u00f3w kujawskich, podczas gdy pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 dorzecza Bzury wesz\u0142a w sk\u0142ad dzielnicy Piast\u00f3w mazowieckich.<\/span><\/p>\n<\/span>\n

\u0141\u0119czyckie te\u017c szybciej zosta\u0142o w\u0142\u0105czone do odradzaj\u0105cego si\u0119 Kr\u00f3lestwa Polskiego. Nast\u0105pi\u0142o to w 1352 roku kiedy po \u015bmierci bratanka W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka, r\u00f3wnie\u017c W\u0142adys\u0142awa, zlikwidowano ksi\u0119stwo, a w jego miejsce utworzono wojew\u00f3dztwo \u0142\u0119czyckie.<\/span><\/p>\n<\/span>\n

Inaczej potoczy\u0142y si\u0119 losy pozosta\u0142ych ziem dorzecza Bzury. Dopiero w 1462, po \u015bmieci ksi\u0105\u017c\u0105t Siemowita IV i W\u0142adys\u0142awa II ziemi\u0119 gostyni\u0144sk\u0105 oraz rawsk\u0105 w\u0142\u0105czono do Korony tworz\u0105c wojew\u00f3dztwo rawskie. Ostatnia z ziem, rozdzielaj\u0105ca Rawskie na dwie cz\u0119\u015bci ziemia sochaczewska, jako oprawa wdowia matki wy\u017cej wymienionych ksi\u0105\u017c\u0105t Anny pozosta\u0142a poza Koron\u0105 do 1476. Wtedy to w\u0142\u0105czono r\u00f3wnie\u017c j\u0105 do wojew\u00f3dztwa rawskiego.<\/span><\/p>\n<\/span>\n

Od tej pory wojew\u00f3dztwa \u0142\u0119czyckie i rawskie funkcjonowa\u0142y w zasadniczo niezmiennych granicach a\u017c do lat 1793-1795, kiedy to, w wyniku rozbior\u00f3w, w\u0142\u0105czono je do pa\u0144stwa pruskiego. Mimo wydzielenia administracyjnego pod wieloma wzgl\u0119dami oba te obszary pozosta\u0142y podobne. Pod wzgl\u0119dem geograficznym czy struktury w\u0142asno\u015bci szlacheckiej r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od Wielkopolski i Mazowsza w\u0142a\u015bciwego b\u0119d\u0105c obszarem \u201epomi\u0119dzy\u201d. Druga po\u0142owa wieku XIX przynios\u0142a rozw\u00f3j Warszawy, ale i przemys\u0142owej \u0141odzi powoduj\u0105c naturalne przyci\u0105ganie do tych dw\u00f3ch wielkich o\u015brodk\u00f3w i tworz\u0105c w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci dorzecza Bzury now\u0105 granic\u0119 (zasadniczo pokrywaj\u0105c\u0105 si\u0119 z granic\u0105 mi\u0119dzy obecnymi wojew\u00f3dztwami \u0142\u00f3dzkim i mazowieckim) dziel\u0105c\u0105 omawiany obszar na nowo.<\/span><\/p>\n<\/span>\n

Na koniec warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce powo\u0142ana w 1992 roku Diecezja \u0142owicka w znacznym stopniu \u0142\u0105czy oba regiony w ko\u015bcielnych granicach administracyjnych.<\/span><\/p>\n<\/div><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poni\u017cej prezentujemy kilka zda\u0144 uzasadnienia dlaczego Projekt BZURA obejmuje dwa pozornie odmienne regiony. Jak wyka\u017cemy \u0141\u0119czyckie i Rawskie to historycznie cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszego obszaru o wielu cechach wsp\u00f3lnych co naszym zdaniem wydaje si\u0119 wystarczaj\u0105ce by w zadaniu, kt\u00f3rego si\u0119 podejmujemy traktowa\u0107 ten obszar \u0142\u0105cznie. Je\u015bli spojrzymy na granice zewn\u0119trzne dawnych wojew\u00f3dztw \u0142\u0119czyckiego i rawskiego zobaczymy, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":17,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-97","page","type-page","status-publish","hentry","post-preview"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/97","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97"}],"version-history":[{"count":36,"href":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/97\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":483,"href":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/97\/revisions\/483"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projektbzura.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}